نگاه بین الملل به عدالت

07 مرداد 1398
نویسنده:  

حق ( عدالت ) در تمام حالات تازه است گرچه زمان زیادی از آن گذشته باشد و باطل همیشه بی اساس است گرچه افراد بسیاری از آن حمایت کنند.   در کارها میانه رو باش که هر کس میانه روی را ترک کند ستم خواهد کرد و آنکه میانه روی پیشه کند به عدالت رفتار خواهد کرد.  ( امام علی (ع))

 

در تقویم تیر

5 تیر : روز جهانی مبارزه با مواد مخدر      7 تیر : روز قوه قضاییه       8 تیر : روز مبارزه با سلاح شیمیایی و میکروبی      3 1تیر : روز دختر ( 1 ذیقعده)

                           14 تیر : روز قلم                5 تیر : روز بهزیستی و تامین اجتماعی       

بدور از هرگونه جهت گیری خاص در مورد عدالت و اعتدال, واقعیت این‌است که تعریف های بسیاری برای این دو  واژه وجود دارد و هر مکتب دینی یا سیاسی و یا صنفی تعریف خاص خود را اراِئه میدهد ولی جالب اینجاست که تقریبا تمامی این تعریف ها به یک موضوع مشترک اشاره دارند.

        نمونه هایی از تعریف لغت عدالت و اعتدال

1        

جامع ترین و کاملترین معنا در رابطه با عدل  ( العدل هو : جعل کل شیء فی موضعه ) عدل یعنی قرار گرفتن هر چیزی در جایگاهش ( حکمت 429 نهج البلاغه )  و  اعتدال ( الاعتدال هو التساوی بین الشیاء ) اعتدال به معنای تساوی و برابری هر چیزی به طور مساوی است. ( خطبه 122 و2 15 نهج البلاغه )

برای بیان واضح این تعریف شاید بتوان این مثال را آورد که مثلا انسان میباید طول روز ( 24 ساعت ) را بر مبنای انجام امور شخصی , کار , استراحت و خواب و خوردن به قسمت های مساوی تقسیم کند تا برای هر امری زمان یکسان اختصاص داده شده باشد = اعتدال

اما واقعیت آنست که هم قرآن و سنت و  هم عقل انسانها را به رعایت عدل فرا میخواند نه اعتدال اما جرا ؟   بر مبنای   

 آیه قرآن : عدالت را پیشه کنید که نزدیک ترین امور به پرهیزگاریست .( مائده آیه 8)  و حدیث : به سبب عدل , آسمانها و زمین برپایند. ( پیامبر (ص))

نتیجه میگیریم که عدل هر چیزی را در جای خود قرار میدهد.

اما چه کسی  یا چه راهی جایگاه درست قرار گرفتن هر چیزی را مشخص می کند ؟

شاید قوانین حاکم بر جامعه انسانی که خودمان آن را تعریف کرده ایم و یا از گذشتگانمان به ارث برده ایم و گاهی نیاز و شرایط موجود خود برای ما قانون وضع می کنند.

2   

عدالت در لغت هم سنگ نظم و ادب تعریف شده که در زبان پارسی داد = عدل ,  دادگری = عدالت و دادگر = عادل است . واژه داد از داتای ایران باستان به معنای قانون گرفته شده است. (فرهنگ پارسیمان)

3    

عدالت در اصطلاح فقهی به کسی اشاره دارد که گناه کبیره نکند م و بر گناه صغیره  اصرار نورزد.

4   

عدالت در اخلاق یونانی به کسی اشاره دارد که دارای صفات حکمت , شجاعت و عفت است.

5       و اما تعریف عدالت در جامعه بشری

اشاره به الگوی طراحی شده برای اجرای قوانین لازم به منظور رساندن تک تک افراد به حق تعریف شده شان در قبال انجام وظایفی است که در این راستا باید مسئولیت تخلف از آن را هم بپذیرند که بطور کلی می توان گفت :  عدالت اجتماعی = داوری بر اساس برابری.

6     عدالت و اعتدال در آثار شیخ اجل سعدی

خرد, شاه شاهان است و در پاسخ به اینکه خرد چیست باید گفت عدالت و اعتدال معیار خردمندی است .

آنچه به وضوح در آثار سعدی در قالب داستان و شعر به تصویر کشیده شده است. از دید سعدی انسان از آن جهت قابل احترام است که نشانی از آدمیت دارد . او معتقد است که تفاوت انسان و حیوان در جوهر نادر آدمی است که وفتی بشر آن رابشناسد و به آن بها دهد آنگاه است که مقام عالی انسانی را بدست می آورد و به اصطلاح متعالی میشود. عرفانی ساده و قابل فهم برای همه که هدفش تحمل , رافت و همدردی با یکدیگر است.

از اینرو سعدی می گوید : پیش از این طایفه ای بودند به معنای واقعی جمع ولی پراکنده در حالیکه الان جمعی هستند فقط بصورت جمع و به معنا پراکنده.  تعریفی زیبا از شرایط کنونی جامعه انسانی جایی که باید فاجعه ای رخ دهد تا انسان به خود بیاید و هم نوعش را ببیند. باید برای هم نوعی به نام دوست , هم خون , همسایه و ... اتفاقی بیافتد تا او را به یاد خودش بیاندازد , برای خودش احترام قائل شود , به رویاها و خواسته هایش فکر کند و خودش را برای موفقیت هایش تشویق کند.

انسانی که آنقدر در دنیای مجازی فرو رفته که از عالم واقعیت دور مانده و این بر اساس تعریف عدالت یعنی بی عدالتی در حق خودش.

عدالت آنجایی معنا پیدا میکند که اجراکننده آن نسبت به خود عادل باشد. در تمامی روابط و تناسبات زندگی اعتدال را رعایت کند نه آنقدر دلبستگی پیدا کند که با از دست دادنش دچار یاس و ناامیدی شود و نه آنقدر بی اهمیت باشد که ارزش زندگی و داشته هایش را نفهمد به اصطلاح نه افراط کند نه تفریط که چه زیباست این گفتار

اندازه نگه دار که اندازه نکوست          هم لایق دشمن است و هم لایق دوست

در این افراط و تفریط ها آنقدر پیش میرویم که به مرور  از اطرافیانمان دور و نسبت به ارزش های انسانی سرد میشویم تنها میمانیم و گاها همین وجه تفاوت بین انسان و حیوان بودن را هم فراموش میکنیم و آنموقع است که پله پله به توصیف سعدی از گذشته و حال یک طائفه نزدیک میشویم وچه بسا حتی از آن هم فراتر میرویم.

بهرحال عدالت به همراه اعتدال شیرین خواهد بود . اینکه بدانیم سهم و نیاز به توجه هر چیزی , امری یا کاری از زندگی ما چقدر است.

شاید یکی ازد لایل سفارش به مطالعه و گفتگو با بزرگان و دوستان و آشنایان همین استفاده از تجربیات آنها , شنیدن حسرت هایشان و به کار بردن راهنمایی هایشان در زندگی است. یک توصیه ساده به امری ساده ( به کار بردن تجربیات دیگران ) همانند زنگ خطری خواهد بود بر نظام حاکم بر زندگیمان آیا در مسیر درستی قدم برمیدارم ؟  نیاری به تغییر راه است؟  چه تغییری ؟  به کجا ؟ و ....

پاسخ به هریک از این سوالات و هزاران سوال دیگری که ذهنمان را مشغول خواهند کرد همانند نوش داروئی است  اما قبل از مرگ سهراب . پیش از آنکه با دست خالی به گذشته نگاه کنیم  درمانده از اینکه حالا چه میشود؟    فرصتی دوباره که زندگی بندرت به ما میدهد.

 

نظر شما

ماهنامه فرهنگی ، هنری ، اجتماعی ذهن آویز با تلاش جمعی از فرهیختگان و صاحبنظران جامعه در صدد است تا با رویکرد سلامت محور به مسائل جامعه بپردازد. این ماهنامه ، 28 ام هر ماه به صورت تمام الکترونیک از طریق وبگاه www.zehnavizonline.ir با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر می شود.خوشحالیم قدمی هرچند کوچک برای سلامت جامعه بر می داریم.

ذهن آویز

 

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن