ایدز پیشگیری و درمان دارد

01 تیر 1398
نویسنده:  

با توجه به آسیب‌پذیری فزاینده و هزینه‌های جسمانی و روانی بالای برخی از بیماری‌های صعب‌العلاج، اهمیت پرداختن به سبک زندگی سازگارانه جهت پیشگیری در هر یک از سطوح، ضروری به نظر می‌رسد. یکی از بیماری‌های خاص با درمان طولانی مدت بیماری ایدز است که تعداد مبتلایان به این بیماری در برهه‌ای از زمان در کشور افزایش یافت و ارگان‌ها و سازمان های متولی اقدام به افزایش سطح سلامت در جامعه کردند و نسبتا روند رو به رشد بیماری کنترل گردید. مبتلایان به این بیماری گاها خود نیز از محدودیت‌ها و شکل سازگارانه زندگی اطلاع اندکی دارند. به همین جهت از جناب آقای دکتر حسین اخوان زنجانی، متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری و معاونت درمان بیمارستان توانبخشی رفیده در خصوص تشریح این بیماری و مراقبت های لازم به گفت‌وگو نشستیم.

  • سلام آقای دکتر، روزتون خوش، ممنون می‌شوم برای ما در خصوص بیماری ایدز و راه‌های انتقال آن توضیح دهید.

سلام، من هم همینطور و خدمت شما خوشامد عرض می‌کنم. در مورد بیماری ایدز می‌توان گفت، بیماری ایدز از ویروسی به‌نام ویروس نقص ایمنی اکتسابی که مخفف آن حروف HIV است، ایجاد می‌شود. این ویروس در دهه هشتاد میلادی کشف شد و احتمال می‌هند این ویروس منشأ حیوانی داشته باشد؛ ویروسی مشابه این ویروس (SIV) که در شامپانزه‌ها و میمون‌ها دیده می‌شد و باعث نقص ایمنی بود منجر شده در انسان باعث این بیماری شود.

وقتی این ویروس وارد بدن انسان شود، باعث می‌شود سلول‌های دفاعی به‌نام لنفوسیت‌ها و گروه خاصی از آن‌ها که به نام سلول‌های CD4 هستند، تحت تاثیر قرار بگیرند و ویروس مستقیماً این سلول‌ها را مورد حمله قراداده و در آن‌ها تکثیر می‌شود و منجر به تخریب سلول‌ها می‌شود. این سلول‌ها یکی از اولین و اصلی‌ترین خطوط دفاعی سیستم ایمنی بدن در مقابل ویروس‌ها‌، قارچ‌ها، انگل‌ها و میکروب‌ها هستند. وقتی این سلول‌ها تخریب می‌شوند، شخص مستعد انواع عفونت‌ها و حتی برخی از سرطان‌ها می‌شود. بنابراین وقتی این ویروس تکثیر پیدا می‌کند، باعث نقص سلولی ایمنی اکتسابی می‌شود.

این ویروس می‌تواند از راه‌های مختلفی وارد بدن انسان شود. یکی از آن‌ها و مهم‌ترین و شایع‌ترین آن در سراسر دنیا از راه تماس جنسی با فرد مبتلا به این ویروس است. این ویروس از راه تماس جنسی با همجنس یا غیرهمجنس می‌تواند منتقل شود،.احتمال ابتلا از راه تماس با افرادی که کار جنسی انجام می‌دهند به جهت تعدد ارتباطات، بالا می‌باشد. همچنین درصورت برقراری رابطه جنسی در زمان عفونت‌های جنسی دیگر همچون تبخال تناسلی و غیره، عدم بکارگیری وسایل محافظت کننده همچون کاندوم، و با افرادی که اعتیاد تزریقی دارند یا مدتی در زندان بوده‌اند و خطر ابتلا در آنان وجود داشته، احتمال ابتلا افزایش می‌یابد.

دومین راه شایع خطر ابتلا به این ویروس، استفاده از سوزن مشترک در بین معتادان تزریقی است که این یک راه شایع در مکان‌هایی است که سرنگ کم باشد، از جمله زندان‌ها یا در بین افراد معتاد خیابانی که ممکن است منجر به انتقال ویروس از فرد مبتلا به فرد قربانی شود.

یکی‌دیگر از راه‌های ابتلا، انتقال از طریق خون و فرآورده‌های خونی آلوده است، که البته با توجه به تست‌های غربالگری خوبی که در سازمان انتقال خون انجام می‌شود، انتقال از این روش بسیار  کم و در حد یک در 800 هزار یا یک ملیون واحد خون هست. راه دیگر، پیوند اعضای فرد مبتلا به فرد سالم است که البته چون قبل از اهدای عضو تست‌های لازم صورت می‌گیرد، تقریبا می‌توان گفت در این مورد پیشگیری صورت‌گرفته و همچون مورد انتقال از راه فرآورده‌های خونی غیرممکن است، چرا که مراقبت‌ها جهت جلوگیری از احتمال انتقال توسط سازمان‌های متولی صورت می‌گیرد.

  • آیا این ویروس از راه‌های دیگر که در بین مردم بیان می‌شود می‌تواند منتقل شود؟

اشاره خوبی بود. برخی افراد معتقدند از راه نیش حشرات، خوراکی، دست دادن، روبوسی کردن، ترشحات تنفسی همچون عطسه و سرفه، سرسفره با هم غذا خوردن و تماس‌های معمول دو فرد ویروس منتقل می‌شود؛ خیر این تفکر غلط است و به هیچ عنوان از این طرق فرد مبتلا نمی‌شود. از راه مواد دفعی مثل عرق، استفراغ، مدفوع و ادرار منتقل نمی‌شود، مگر این‌که این مواد با خون آغشته شده باشند که در این‌صورت احتمال ابتلا وجود دارد.

  • درخصوص علایم بالینی بیماری برایمان می‌گویید؟

وقتی این ویروس وارد بدن انسان می‌شود، در یکی دو هفته اول علایمی شبیه آنفولانزا ایجاد می‌کند و خودبخود هم رفع شده و علایم آن از بین می‌رود بدون آن که شخص متوجه شود به ویروس مبتلا شده است، و اگر در ابتدا پزشک شرح حال درستی از بیمار نگرفته باشد می‌تواند اشتباه رخ داده و از کنار بیماری به سادگی گذرکند. بعد از این مرحله ویروس پنهان می‌شود. در حالتی که از چندین ماه تا چندین سال حتی ده سال یا بیشتر ممکن است طول بکشد تا علایم اصلی نمایش پیدا کند، ویروس به حالت نهفته و مسالمت‌آمیز در بدن بیمار باقی می‌ماند. مرحله‌ای که ما به‌عنوان مرحله ایدز می‌شناسیم مرحله بعدی است. مرحله‌ای که سندرم نقص ایمنی اکتسابی یا مخفف آن ایدز اتفاق می‌افتد؛ یعنی سلول‌های دفاعی بدن انسان آنقدر کم و ویروس آنقدر تکثیر شده است که باعث نقص سیستم ایمنی می‌شود، و عفونت‌های فرصت‌طلب همچون عفونت‌های قارچی دهان، عفونت سل، عفونت‌های ریوی، ضایعات پوستی، اسهال طولانی مدت و انواع و اقسام عفونت‌ها که برای یک فرد سالم خیلی خطرناک نیست برای آن‌ها سخت و خطرناک جلوه می‌کند. شخص لاغر و ضعیف می‌شود، دهانش زخم شده و پوستش ضایعات متعددی می‌زند. در این مرحله وقتی فرد به پزشک مراجعه می‌کند با داشتن علایم بالینی این‌چنینی می‌توان به وجود ویروس شک کرد و با آزمایش خون می‌توان به وجود بیماری پی‌برد. در این مرحله اگر و حتی مرحله‌های ابتدایی‌تر بیماری تشخیص داده شود می‌توان با داروهای ضد ویروس که در حال حاضر پیشرفت کرده به بیمار درمان را ارائه کرد و عمری طولانی با کیفیت مناسب را برای وی بوجود آورد. اگر بیمار دیر مراجعه کند و یا تشخیص دیرهنگام باشد و بیماری‌های عفونی خطرناک ایجاد شده باشد، امکان مدیریت بیماری کمی سخت‌تر می‌شود و ممکن است تهدیدکننده حیات بیمار باشد.

  • چطور فردی که مبتلا به این بیماری است می‌تونه زندگی راحت‌تر و نرمالی داشته باشد؟

برای اینکه یک بیمار HIV مثبت و شاد باشد و بتواند راحت زندگی کند به چند تا مورد باید توجه شود: معاینات مکرر و منظمی که از طرف پزشک متخصص عفونی برایش تعیین شده‌است به‌موقع انجام شود. آزمایش‌های درخواست شده را انجام‌دهد تا پزشک بتواند به موقعیت ویروس که آیا در حال سرکوبی است یا طغیان سریع‌تر از زمان بروز علایم دست‌پیداکند و بتواند راه‌حل درمانی مناسب را درپیش‌گیرد. بیمار این فکر و روحیه را داشته باشد که این بیماری در حال حاضر یک بیماری قطعاً کشنده نیست و می‌تواند با استفاده از داروهایی که هم‌اکنون در بازار ایران وجود دارد سالیان سال، درحد چند دهه بدون هیچ مشکلی به زندگی خود ادامه دهد و با سلامتی نسبی خوب و باکیفیت مناسب زندگی کند. می‌تواند ازدواج کند و خانواده تشکیل دهد و برای برنامه‌های این‌چنینی زندگی‌اش کافی هست با متخصص عفونی در تماس بوده باشد و مشاوره پزشکی دریافت کند و برمبنای این توضیحات مثل همه افراد دیگر کانون خانواده و زندگی مناسبی را شکل دهد.

فرد مبتلا بایست از تغذیه مناسبی برخوردار باشد، میوه‌ها، سبزیجات تازه، غلات، لبنیات، پروتئین‌های گیاهی و حیوانی و سایر گروه‌های غذایی رو به میزان کافی استفاده‌کند. ورزش‌کردن قطعاً برای یک فرد مبتلا موثر است، هم برای سلامت جسم و هم برای نشاط و سلامت روان او.

فرد مبتلا به این بیماری تفاوت‌های کوچکی با دیگر افراد سالم دارد، به‌طور مثال ممکن است برخی سرطان‌ها برای وی سهل‌تر رخ دهد، بنابراین پیگیری و غربالگری برخی از سرطان‌های قابل پیشگیری برای این افراد می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. مورد بعدی حفظ یک روحیه خوب هست که می‌تواند با کمک یک همکار روانشناس که در کنار تیم درمان حضور دارد روحیه خود را همیشه حفظ کرده و یک زندگی عادی و سازگارانه برای خود ایجاد کند. این بیماران در مورد داشتن بیماری‌های همزمان مثل فشار خون و چربی بالا باید مراقب باشند، چرا که این افراد کمی نسبت به افرادی که این بیماری را ندارند بیشتر درمعرض خطر بیماری‌های قلبی و عروقی یا مغزی هستند. بنابراین باید این موارد را بسیار خوب کنترل کنند که با تحرک مناسب و رژیم غذایی خوبی می‌توانند به این امر دست پیدا کنند.

در مورد خانواده و نحوه زندگی‌کردن این افراد در جمع چه توصیه‌هایی دارید؟

در مورد خانواده این افراد اطلاع و آگاهی از روند بیماری، درمان و نحوه انتقال بسیار کمک‌کننده خواهد بود. به‌طور مثال وسایل شخصی مثل مسواک، خمیردندان، ناخن‌گیر، برس مو، حوله، تیغ اصلاح و هر وسیله شخصی که ممکن هست به مایعات و خون بدن آغشته شود، باید فردی استفاده شود. مثل بقیه افراد که باید بهداشت فردی و جمعی را رعایت کنند، در زمان صرف وعده‌های غذایی از قاشق و لیوان همان لحظه فرد دیگری استفاده نکند، که این امر توصیه‌ای عمومی است و برای این همه نیز توصیه می‌شود. اگر خون یا مایعات بدنشان روی زمین یا جایی ریخته شد با دستمال پاک شود و با اسپری‌های ضدعفونی‌کننده سطوح تمیز شود، که ظرف 30 ثانیه تا چند دقیقه بر حسب مواد موجود در اسپری ضدعفونی‌کننده ویروس از بین می‌رود و جای نگرانی نیست. در رابطه با تماس با همسر در رابطه جنسی از وسایل محافظ همچون کاندوم استفاده کند که بیماری به همسرش منتقل نشود. در شرایط کنترل‌شده می‌توانند فرزند نیز داشته باشند که با مشاوره‌های تخصصی می‌توان به این هدف نائل شد.

  • جناب دکتر جمله آخر؟

با توضیحاتی که در بالا گفتم اگر یک فرد مبتلا رعایت کند به‌راحتی می‌تواند با کمی مراقبت همچون دیگر افراد جامعه زندگی کن، به اشتغال و تحصیل بپردازد و با استفاده از داروهایی که تا الآن وجود دارد زندگی خوبی را داشته باشد. علم پزشکی هر روز و هر ساعت و هر زمان روبه‌پیشرفت هست و مطمئناً در آینده‌ای نه چندان دور داروهای ضد این ویروس همچون داروهای ضد هپاتیت C خواهد آمد و می‌تواند بیماری را برای همیشه ریشه‌کن کند. آینده روشنی برای درمان این بیماری غابل پیش‌بینی است. امیدوارم افرادی که مبتلا هستند و خانواده‌های آنان با مطالعه این موارد زندگی بهتر و شادتری را تجربه کنند.

 

 

 

نظر شما

ماهنامه فرهنگی ، هنری ، اجتماعی ذهن آویز با تلاش جمعی از فرهیختگان و صاحبنظران جامعه در صدد است تا با رویکرد سلامت محور به مسائل جامعه بپردازد. این ماهنامه ، 28 ام هر ماه به صورت تمام الکترونیک از طریق وبگاه www.zehnavizonline.ir با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر می شود.خوشحالیم قدمی هرچند کوچک برای سلامت جامعه بر می داریم.

ذهن آویز

 

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن