فصل بهار و بیماری های متعدد

20 فروردين 1398
نویسنده:  

بهار فصل طراوت و سرسبزی و زیبایی های طبیعت است

زنده و نو شدن طبیعت بیشتر آدمی را به یاد زیستن و حیات می اندازد لکن انسان و ضعف جسمانی او در برابر طبیعت در این فصل نیز او را رها نکرده و برخی آلام و رنج ها را برای انسان پدید می آورد. تغییرات آب و هوایی گاها منجر به بروز حساسیت های فصلی و پوستی یا افسردگی فصلی می شود، همچنین مسافرت های نوروزی و حوادث جاده ای میتواند منجر به بروز معلولیت و نقص عضو شود. در سال 1398 علاوه بر این موارد مصادف شدن 13 فروردین ماه ( 2 آوریل) با روز جهانی اوتیسم و 15 فروردین روز ملی ذخایر ژنتیکی بهانه ای شد تا علاوه بر مرور مشکلات کلی این فصل و بیماری، نگاهی به مرور بیماری های ژنتیکی و اوتیسم نیز بیندازیم.

معلولیتها و تصادفات

معلولیت شامل ناتوانی در انجام تمام یا بخشی از کارها و فعالیتهای زندگی فردی ویا اجتماعی شخص است که میتواند به صورت مادر زادی به وجود آمده باشد یا اینکه بعد از تولد به دلیل نقص درقوای جسمانی به خاطر بیماری یا اتفاقات وسوانح ایجاد شده باشد.معلولیت انواعی دارد، یکی از انواع معلولیت جسمی است که از آن جمله میتوان به نابینایی وناشنوایی اشاره کرد.همچنین انواع نقص عضو ویا ناهنجاریهای مربوط به اسکلت بدنی و یا ضایعات نخاعی هم جزئی از معلولیتهای جسمی هستند.در این میان معلولیتهای ذهنی نیز وجود دارند که خود شامل انواع عقب ماندگی های ذهنی میباشند.

حال خوب است درباره این مطلب صحبت کنیم که معلولیتهایی که بعد از تولد به وجود می آیند، چه هستند و چه تاثیراتی در زندگی فردی و اجتماعی فرد می گذارند؟ به این دسته از معلولیتها، معلولیتهای اکتسابی میگویند که ممکن است در اثر تصادفات، بلایای طبیعی، جنگ، آتش سوزی، انواع مسمومیت و یا بیماریهای مزمنی مثل دیابت که گاهی باعث ایجاد معلولیت در فرد میشوند.

در این بین تصادفات باعث به وجود آمدن نیمی از معلولیتهایی میباشند که به آن معلولیتهای نخاعی میگویند.این نوع معلولیتها نه تنها هزینه های مالی بر دوش خانواده میگذارند، بلکه فرسودگی روانی از دیگر پیامدهای این سوانح است. هزینه توانبخشی  و نگهداری بار مالی گزافی است که میتواند خانواده را در گیر کند. از دیدگاهی دیگر، خانواده هایی که بی سرپرست میشوند (سومین دلیل بی سرپرست شدن زنان) که تحت پوشش سازمان بهزیستی قرارمیگیرند که خود متصل به زنجیره دیگری است که همان آسیب پذیری کودکان و نوجوانانی است که هرکدام میتوانند آینده کشور را در دست گیرند. همچنین عده ای از این معلولین سانحه دیده زنانی هستند که با وجود معلولیت دیگر نمی توانند وظایف همسری ومادری را به جا بیاورند و در واقع زندگی بدون حضور آنها فلج میشود.

مناسب سازی زندگی معولین آسیب دیده از جمله راههایی است که می بایست علاوه بر هزینه های معالجات جسمی و روانی  در نظر گرفت .چرا که برخی از این معلولین به وسایل و مکانهایی در منزل یا بیرون از منزل مثل پیاده رو ها ، پلها وادارات و... نیاز دارندکه حداقل بتوانند به بعضی از فعالیتهای خودشان بپردازند. در کنار تمامی این هزینه ها و مشکلاتی که برای جسم و بدن فرد پیش می آید ،گاهی پای اختلالات روانی که از آن جمله (PTSD)میباشد، در میان است . این اشخاص که مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه شده اند نمی توانند رویداد ضایعه آور را فراموش کنند. این رویداد ضایعه آور مکررا تجربه می شود.وقتی در بیداری هستند  به صورت  خاطره یاد آوری میشوند ودر هنگام خواب باعث ایجاد کابوسهای شبانه میشوند که موجب مختل شدن عملکردهای روزانه فرد می گردند.در نتیجه معلولیتهای تصادفات روان درمانی نیز باید به جلسات درمان افزوده شود تا بخشی از اضطرابها وترسها و انفجارشدید خشم بهبود یابد.در جریان معالجه PTSD همکاری و پشتیبانی خویشان و نزدیکان اجتناب ناپذیر است.

در درمان از روشهای رفتار درمانی شناختی و همچنین حساسیت زدایی چشمی  (ای ام دی آر) که یک تکنیک مبتنی بر حرکات چشم است استفاده میکنند.همچنین دارو درمانی و استفاده از داروهای ضد افسردگی در کنار روان درمانی میتواند سودمند باشد.

 

افسردگی فصلی

اختلال عاطفی فصلی، نوعی از افسرگی است که شخص مبتلا به آن هر سال در زمان معین و مشخصی آن را تجربه میکند. این بیماری خلقی اغلب در نیمه دوم سال شروع میشود .یعنی از اوایل پاییز و زمستان شروع شده و تا بهار یا اوایل تابستان ادامه دارد.افسرگی فصلی میتواند عملکردهای های روزانه فرد مبتلا را تحت تاثیر درآورد.دراین نابهنجاری یا اختلال ریتم به نظر می ریزد. اغلب بیماران نسبت به مقدار نور موجود در محیط  حساسند. تحقیقات با حیوانات هم ثابت کرده که شماری از تغییرات فصلی میتواند بر کارکردهای اساسی مثل خواب، اشتها ، فعالیت و....با مقدارنور در روز ارتباط داشته باشد.اما این مطلب در مورد ساکنین خط استوا صدق نمی کند .چراکه تابستان طولانی تر از زمستان است.بنابراین میتوان گفت که افرادی که در نیمکره شمالی زندگی میکنند به احتمال بیشتری اختلال عاطفی فصلی دارند. بیماران مبتلا به افسردگی که با الگوی فصلی تناسب دارند،به جای کاهش اشتها و بی خوابی،معمولا افزایش اشتها و پر خوابی نشان میدهند.پژوهشهای زیادی روی این طیف از مبتلایان صورت گرفته، استفاده درمانی قرار گرفتن کنترل شده در معرض نور، حتی نور مصنوعی را تایید می کنند که ممکن است تاثیر آن به خاطر سیتمهای زیستی طبیعی باشد.گرچه داروهای ضد افسردگی هم میتواند جزئی از درمان به حساب بیاید ولی استفاده از نور درمانی در طولانی مدت مقرون به صرفه تر میباشد.

این بیماری میتواند با سن، عرض جغرافیایی، جنسیت تفاوتهایی داشته باشد به گونه ای که مثلا افراد جوان تر بیشتر در معرض چنین مشکلی هستند. همچنین همانطور که در بالا هم گفته شد میزان شیوع با عرضهای جغرافیایی بالاتر افزایش می یابد.

براساس آمار حدرد 300 میلیون نفر در جهان از این معضل رنج میبرند.کارشناسان با پژوهش روی 30 هزار نفر داوطلب و بررسی سبک زندگی، روحیه و زمان اختصاص داده شده به ورزش توسط آنها دریافتند که اشخاصی که زمانی را به ورزش اختصاص میدهند کمتر دچار این عارضه میگردند.بر این اساس ،متخصصان به افرادی که دچار افسردگی فصلی یاشکستهای عاطفی شده اند و یا استرس بیش از حد را تحمل میکند، تو صیه میکنند که هر روز بازه ای از زمان خود را به فعالیتهای ورزشی اختصاص دهند . ورزش کردن ترشح هورمونهایی از قبیل اندروفین را در بدن افزایش میدهد که افزایش این هورمونها سبب ایجاد آرامش و کاهش احساسات منفی و افزایش مثبت اندیشی میباشد. ورزش کردن بهتر است در ابتدای روز در مجاورت نور خورشید یعنی فضای باز باشد.این عمل به ویژه در فصول سرد میتواند سبب جذب ویتامین (D) و همچنین احساس شادی گردد.از دیگر مواردی که میتوان در زندگی روزمره، آن را دستکاری کرد تا احساس لذت را بالا برد واز این بیماری دورتر شد، گوش دادن به موسیقی، استفاده از لباس با رنگ های شاد، همراهی در مشارکتهای اجتماعی مثل کوهنوردی، تغذیه سالم و همچنین تست مواد غذایی جدید، سفر و.....هستند. دارو درمانی هم به عنوان یکی دیگر از روشهای درمانی به کار میرود که اغلب این داروها بازدارنده های بازجذب سرتونین میباشند و بانامهای تجاری در بازار به فروش میرسند. همچنین طبق دستور پزشک مربوطه این افراد به عنوان یک مکمل غذایی ویتامین (D) مصرف میکنند.

روش درمانی رفتار درمانی شناختی (CBT)نوعی از روان درمانی است که در بهبود افسردگی فصلی موثر است.این روش مبتنی بر شناخت افکار منفی و جایگزینی افکار مثبت است.

جذب ویتامین (D)نقش مهمی در جذب سرتونین ایفا میکند.سرتونین یکی از انتقال دهنده های عصبی مهم است که در تنظیم خلق و خوی افراد دخالت دارد . همچنین بدن این افراد میزان قابل توجهی ملاتونین که یک هورمون تنظیم کننده خواب است، ترشح میکند.این هورمون به خودی خود در تاریکی افزایش میابد. از آنجا که زمستانها شبهای طولانی تری داریم،درنتیجه سطح ملاتونین در بدن ما افزایش یافته و ما احساس خواب آلودگی داریم و چون این هورمون در این افراد بیشتر است، درنتیجه این دسته از افراد احساس کسالت بیشتری میکنند.

 

بیماریهای ژنتیکی و کودکان

امروزه تئوریهای بسیاری در مورد علل بروز بیماریها وجود دارند.اما پزشکان معتقدند که دو فاکتور ژنتیک ومحیط همزمان با هم نقش مهمی در ایجاد و پیشرفت یک بیماری ایفا میکنند .در اینجا قصد داریم شمارا با تعدادی از بیماریهایی که توسط ژنتیک به کودکان انتقال می یابند آشنا کنیم.یک اختلال ژنتیکی از طریق ایجاد ناهنجاریهایی در ژنوم فرد ایجاد میشود:

 

  • سندروم داون:

 

علت این بیماری نقص کروموزومی است.این افراد به جای اینکه دو کروموزوم 21 داشته باشند،سه کروموزوم 21 دارند.علت در 95 درصد مواردعدم انفصال طبیعی کروموزومها میباشد.هرچه سن بارداری بالاتر برود احتمال بروز این نابهنجاری بیشتر میشود.علت دیگر در 5درصد باقی مانده به سن مادر ربط ندارد و علت آن غیر طبیعی بودن کروموزومها به علت جابه جا شدگی است که طی آن کروموزوم شماره  13،15 و 22 که به آن آکرو سنتریک میگویند روی کروموزوم شماره 21 می افتد و حالت جوش خوردگی یا اضافی پدید می آید.اتصالی که به آن (ترایزومی)گفته میشود و در نتیجه فرد نمایش کروموزومی 46 تایی دارد.

این کودکان زود به دنیا می آیند و وزنشان کم است. رشد قد در کل زندگی کم است.چشمها نزدیک به هم و حالت مورب دارد. شکم برآمده و دستها کوتاه وچاقند.اغلب در کف دست یک خط عمیق  افقی دیده میشود.خطوط کف دست به طور کلی در هم برهم و مثل کاغذ مچاله است.دندانها نامنظم و زبان پهن ودارای شکاف عمیق است و اغلب اوقات دهانشان باز است.رشد کلامی  با تاخیر صورت میگیرد.کف پا صاف بوده رفلکس مورو در آنها دیده نمیشود.بلوغ جنسی در این کودکان اتفاق می افتد.آرام و مهربان هستند. این بیماری در هفته 2 و3 بارداری از طریق آمینوسنتز برداشت جفت قابل شناسایی است.

 

  • سندروم ایکس شکننده:

 

این بیماری نوعی عقب ماندگی ذهنی و اختلال ارثی تاخیر در رشد است که از نوع خفیف تا شدید متفاوت است.همچنین میتواند با اوتیسم همراه باشد .شیوع آن در پسران بیشتر ازدختران است.فنوتیپ مشخص این سندروم عبارتند از : سر و گوشهای بزرگ، قد کوتاه، بزرگی بیضه ها پس از بلوغ.

نمای رفتاری افراد مبتلا به شرح زیر است:

میزان بالای اختلال بیش فعالی/ کم توجهی، اختلالات یادگیری واختلالات رشدی گسترده نظیر اوتیسم،همچنین نقصهای عملکرد زبانی شامل تکلم تکراری سریع به همراه اختلالاتی در ترکیب واژه ها در ساخت عبارت و جمله.

 

  • سندروم فریاد گربه:

 

این کودکان بخشی از کروموزوم شماره 5 را ندارند.این کودکان دچار کم توانی ذهنی شدید بوده و علائمی  مثل گوشهای پایین تر از محل طبیعی، میکروسفالی، شکاف پلکی مورب،هایپر تلوریسم و کوچکی غیر طبیعی فک تحتانی را درظاهر خود به صورت بارز نشان میدهند..گریه مشخص شبیه صدای گربه به علت ناهنجاریهای حنجره ای که نام سندروم از آن گرفته شده است به تدریج تغییر یافته  وبا پیشرفت سن از بین میرود.برای این اختلال هیچ درمانی وجود ندارد .

 

  • سندروم رت:

 

این اختلال هم اکنون در طیف اختلالات اوتیسم جا دارد.تصور میشود این بیماری بر اثر یک ژن غالب وابسته به ایکس ایجاد میشود.تخریب در مهارتهای ارتباطی،رفتار حرکتی و عملکرد اجتماعی در سن یک سالگی آغاز میگردد.شکلکهای چهره ای، ساییدن دندانها،ازدست رفتن تکلم ، آتاکسی ، الگوی تنفسی نا منظم هنگام بیداری کودک، حرکات قالبی دست،(مثل فشردن دستها به یکدیگر) که به طور مشخصی وجود دارند، از جمله علایم بارز در این کودکان است.در این کودکان تشنج و اختلالات پیشرونده در راه رفتن بسیار شایع است.آتروفی  مغزی با کاهش پیگمانتاسیون جسم سیاه روی میدهد که حاکی از ناهنجاریهای دستگاه دوپامینرژیک نیگرو استریاتال است.

 

 

  • سندروم لش- نیهان:

 

این اختلال یک اختلال نادر وابسته به (ایکس) است که بر اثر فقدان یک آنزیم در گیر در متابولیسم پورین ایجاد میگردد.این بیماری با کم توانی ذهنی ، تشنج و میکرو سفالی همراه است که در آنها جرح خویشتن به صورت گاز گرفتن لبها و انگشتان همراه است، مشاهده میشود.

 

  • فیبروز سیستیک:

 

یکی از مرگبارترین بیماریهای ژنتیکی ، این سندروم شایع میباشد که در اینجا ریه فرد درگیر میشود. بدن مخاط چسبنده ای تولید میکند که سبب مسدودو شدن ریه ها گشته و فرد دچار عفونت میگردد. تنفس در این بیماران به سختی انجام میگیرد.عملکرد پانکراس مختل میشود.با متوقف شدن فعالیت آنزیمهای گوارشی ،از جذب مواد مغذی جلوگیری میشود.

 

  • سندروم آدرنولکودیستروفی :

 

این سندروم در بین چندین اختلال اسکلروز مغزی سودانوفیلیک ، از شایع ترین اختلالات به شمار می آید.یکی از بارزترین وجوه مشخص این بیماری ، میلین زدایی ماده سفید مغز میباشد. وقتی میلین ها از بین میروند ، پیامدهایی همچون : اختلالات بینایی ، اختلالات هوشی ، تشنج ، اسپاسیته مغزی  و درنهایت مرگ فرد مبتلا اجتناب ناپذیر می نماید.در آدرنولکودیستروفی ، اضمحلال مغزی و فروپاشی آن با نارسایی آدرنو کورتیکال اتفاق می افتد.درباره چگونگی انتقال این بیماری باید گفت که اختلال با یک ژن وابسته به جنس واقع روی کروموزوم ایکس منتقل میشود . اولین نمایه های بیماری از حدود 5 الی 8 سالگی است که ممکن است با تشنج در ابتدای سیر بیماری ، اختلال در راه رفتن ، واختلال هوشی ضعیف نمایان گردد.البته پیگمانتاسیون غیر طبیعی که بازتاب نارسایی غدد فوق کلیه میباشد  ، ممکن است قبل از علائم بالینی ذکر شده دیده شود.همچنین اختلال در بلع ، آتاکسی ، وحملات گریه  و انقباضات اسپاستیک ، ازجمله علائم شایع در این بیماران میباشد.این بیماری اغلب یک سیر پیشرونده دارد .

 

  • سندروم هانتر:

 

از هر صد هزار تولد ، یک کودک با این سندروم متولد میشود.این کودکان دوره شیرخوارگی طبیعی دارند و اغلب والدین متوجه مشکل کودک خود نمی شوند.علائم از 2 الی 4 سالگی نمایان می گردد.؛ چهره خشن همراه با صاف بودن پل بینی ، گشادی سوراخ بینی،نقصان در شنوایی ، آتاکسی  ،تاخیر چشمگیر رشد ، مشکلات مربوط به عفونتهای مکرر تنفسی و ناهنجاریهای رفتاری وهمچنین فتق شایع میباشد.در ضمن بزرگی طحال و کبد؛ سفتی مفاصل ، و ناهنجاریهای قلب و عروق در آنها به وفور دیده می شود.این بیماری ، با پیشرفت خود فرد مبتلا را زمین گیر می کند. تکلم در 10 سالگی از بین میرود.ناهنجاری در خواب  و بیش فعالی و پرخاشگری  و بی احساسی ( آپاتی ) ، از دیگر علائم بارز در این سندروم است .



 

اعتیاد مادر، اشعه ایکس، تغذیه کودک، بهداشت دوران بارداری، سن مادر و حالات روانی او، عوامل حین زایمان و پس از زایمان، داروها و... از جمله عواملی هستند که در بروز این اختلالات تاثیر گذارند. توجه به یک سری از مسائل و تغییر سبک زندگی میتواند به میزان چشمگیری از بروز این اختلالات جلوگیری کند. به عنوان مثال قرار نگرفتن در معرض اشعه ایکس یکی از دهها مواردی است که در دست ماست.

سولماز مددکاری

 

اوتیسم

اوتیسم یا درخودماندگی، نوعی اختلال رشدی (از نوع روابط اجتماعی) است که با رفتارهای ارتباطی و کلامی غیرطبیعی مشخص می‌شود. علائم این اختلال تا پیش از سه‌سالگی بروز می‌کند و عوامل متعددی را برای بروز این بیماری برشمرده اند که بیشترین عامل را میتوان مسایل و مشکلات مرتبط با دوران جنینی و رشدی دانست. به کسانی که این اختلال را دارند اوتیستیک یا درخودمانده گفته می‌شود چرا که نشانه اصلی این بیماری اختلال در رابطه است. این اختلال در پسران شایع‌تر از دختران است. وضعیت اقتصادی، اجتماعی، سبک زندگی و سطح تحصیلات والدین نقشی در بروز اوتیسم ندارد. این اختلال بر رشد طبیعی مغز در حیطه تعاملات اجتماعی و مهارت‌های ارتباطی تأثیر می‌گذارد. کودکان و بزرگسالان مبتلا به اوتیسم، در ارتباطات کلامی و غیر کلامی، تعاملات اجتماعی و فعالیت‌های مربوط به بازی، مشکل دارند. این اختلال، ارتباط با دیگران و دنیای خارج را برای آنان دشوار می‌سازد. در بعضی موارد، رفتارهای خود آزارانه و پرخاشگری نیز دیده می‌شود. در این افراد، حرکات تکراری (دست زدن، پریدن) و پاسخ‌های غیرمعمول به افراد، دلبستگی به اشیاء یا مقاومت در مقابل تغییر از بارزترین ویژگیهای شناساننده این بیماری است. ممکن است در حواس پنجگانه (بینایی، شنوایی، بساوایی، بویایی و چشایی) نیز حساسیت‌های غیرمعمول دیده شود.

بجهت بروز مشکلات متعدد این کودکان در تعاملات اجتماعی در دوران کودکی و حتی بزرگسالی و گاها آسیب های روانی ناشی از عدم آگاهی افراد جامعه برای والدین این کودکان، دوم آوریل هر سال در سراسر جهان روز آگاهی در خصوص بیماری اوتیسم نامیده شده است و سازمان ها و ارگان ها و نهادهای مرتبط دور هم می‌آیند تا به اموری مانند تحقیق، تشخیص، درمان و پذیرش عمومی افراد مبتلا به این اختلال رشد کمک کنند.

از علایم و نشانه های کودکان اوتیستیک می توان به واژه سازی غیرطبیعی آنها اشاره کرد. رفتار نامناسب کودک اوتیسمی تکرار یک نقش یا فکر ، بی علاقه و بدون احساس ،خشونت تمایل به خود و یا دیگران، بی دقت پرتحرک و یا کم تحرک، تکرار حرکات بدن، تکرار کلمات و جملات میباشد. ممکن است واژه سازی به شکل بازی در کودکان عادی هم دیده شود اما جایگزین کردن همیشگی واژه ها، مختص مبتلایان به اوتیسم است .  از دست دادن تکلم و یا مهارت های اجتماعی در هر سنی از جمله علائم اوتیسم میباشد.

نمی توانند صحبت راشروع کنند، و یا توانایی ادامه بحث را ندارند .  ارتباط، با حرکات دست به جای استفاده از لغات صورت می گیرد . رشد زبان و تکلم به کندی صورت می گیرد و یا اصلا صورت نمی گیرد .  عدم دقت در دیدن  اشیا هستند. کودکان اوتیسمی بسیار حساس به نور، صدا، لمس، بو و یا مزه باشند. ممکن است از صدای معمولی، خوششان نیاید و دستانشان را بر گوش خود بگذارند. حواس بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی و لامسه کمی دارند. یک سطح صاف را خارش می دهند و اشیا را لیس می زنند. به درد، خیلی زیاد و یا خیلی کم واکنش نشان می دهند. ممکن است حرف نزنند و یا خیلی کم حرف بزنند. خطر را حس نمی کنند.  ممکن است یک جمله را چندین بار تکرار کنند. منظور گوینده را به سختی می فهمند.

 

امید است با ارایه دانش و آگاهی بیشتر در زمینه کلیه بیماری ها و پیشگیری در تمامی سطوح بتوانیم زندگی شادتر و عاری از بیماری را تجربه کنیم.

نظر شما

نظرات کاربران

  • ح. م.س ح. م.س سه شنبه, 20 فروردين 1398

    از مطالبتون بسیار لذت بردم....بهتون تبریک میگم و امید که نتیجه زحمتتون راه گشای فعالان این عرصه باشه

  • سارا سارا سه شنبه, 20 فروردين 1398

    بسیار عالی و جالب بود.

ماهنامه فرهنگی ، هنری ، اجتماعی ذهن آویز با تلاش جمعی از فرهیختگان و صاحبنظران جامعه در صدد است تا با رویکرد سلامت محور به مسائل جامعه بپردازد. این ماهنامه ، 28 ام هر ماه به صورت تمام الکترونیک از طریق وبگاه www.zehnavizonline.ir با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر می شود.خوشحالیم قدمی هرچند کوچک برای سلامت جامعه بر می داریم.

ذهن آویز

 

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن